Юракка ҳаловат керак ёки стенокардиянинг олдини қандай олиш мумкин?

Юрак ишемик касаллигининг асосий турларидан бири – бу стенокардия. Ушбу хасталикда юрак мушакларининг кислородга бўлган эҳтиёжи ва унинг таъминланиши ўртасидаги мувозанатнинг бузилиши кузатилади. Яъни, юрак мушакларининг кислородга бўлган эҳтиёжини юрак қон томирлари етарли даражада таъминлаб бера олмайди.

Стенокардиянинг стабил (барқарор) зўриқиш тури ва ностабил (беқарор) тури тафовут қилинади. Стабил зўриқиш стенокардияси – бу юракдаги оғриқлар аниқ бир жисмоний зўриқиш ёки стресс (руҳий зўриқиш) оқибатида юзага келиб, айни вақтда бемор дам олганда ёки нитроглицерин қабул қилгандан кейин бартараф этилади.

Ностабил стенокардияда эса жисмоний зўриқиш билан боғлиқ бўлмаган ҳолатда юракдаги оғриқлар пайдо бўлади. Бу оғриқлар хуружи кўпайиб боради ва беморларнинг жисмоний ҳаракат қилиши сусаяди. Ушбу хасталикнинг ривожланишига кўп хавфли омиллар сабаб бўлади. Яъни, беморнинг турмуш тарзидаги ўзгаришлар, хусусан, таркибида тўйинган ёғлар ва холестерин кўп бўлган маҳсулотларни керагидан ортиқ тановул этиши, чекиш, алкоголни истеъмол қилиш, кам ҳаракатлик, ортиқча вазн, артериал босимнинг кўтарилиши.

Хасталикнинг ривожланишида ирсий омиллар, яъни оилавий касаллик тарихи – анамнезида яқин қариндошларда юрак ишемик касаллигининг ва ундан ўлим ҳолатларининг кузатилиши (эркакларда 55 ёш), ёшнинг ҳамда жинснинг ҳам аҳамияти каттадир.

Стенокардиянинг клиник белгилари ва унга хос шикоятларни тўрт турга бўлиш мумкин:

1. Оғриқларнинг жойлашганлиги. 2. Уларнинг давомийлиги. 3. Бу клиник белгининг зўриқиш билан боғлиқлиги. 4. Дарднинг кучайтирувчи ёки енгиллаштирувчи омиллар билан боғлиқлиги.

Ушбу дардга хос оғриқлар одатда курак суяги орқасида, юрак соҳасида юзага келиб, улар пастки жағ ёки тишларгача ҳамда кураклар орасига тарқалади. Ёки иккала қўлда билак ва бармоқларгача бориши мумкин. Оғриқ одатда қусиш, сиқилиш ёки оғирлик, айрим ҳолатларда бўғилиш, томоқда луқма тиқилиши ёки ачишиш каби белгилар кўринишида бўлиши мумкин.

Стенокардия ҳансираш ва чарчоқ, ҳолсизлик ва кўнгил айниши, кекириш, нотинчлик ёки ўлим хавфи каби унча хасталикка хос бўлмаган белгилар билан ҳам кечади.

Оғриқ давомийлиги унча узоқ кузатилмайди. Кўп ҳолатларда бу ҳолат 10 дақиқадан ошмаслиги мумкин. Муҳими стенокардия – жисмоний зўриқиш, ўзига хос фаолият ёки кучли руҳий зўриқиш билан боғлиқ бўлади. Касалликнинг аломатлари одатда зўриқиш яъни, тепаликка юриб чиқиш ёки юкламали ишларни бажарганда ёмонлашиб, сабаб омиллари тўхтатилганда бир неча дақиқадан кейин йўқолади. Тўйиб овқат егандан сўнг хасталикнинг клиник белгилари кучайиши ёки эрталабки илк зўриқиш аломати ҳам стенокардиянинг классик белгиларига киради. Бемор нитроглицирин қабул қилса, у тез самара беради. Оғриқ тўхтайди.