Шодон БОЛАЛАР

Бугуннинг эркаси, эртанинг эгаси

Бола атрофдагилар билан ўзини таққослайди ва мавжуд имкониятларининг даражасини оширишга интилади. Дўстлари билан ўзаро мулоқот унинг оммага киришимли бўлишига замин ҳозирлайди. Психологларнинг таъкидлашича, бундай пайтларда болани эркин қолдириш унинг мустақил шаклла­нишига ижобий самара берар экан.

– Болаликнинг дастлабки даври ниҳоятда муҳим саналади, – дейди фикримизнинг исботи сифатида Самарқанд вилояти 9-сон мактабгача таълим “Меҳрибонлик” уйи раҳбари Нодира Ражабова. – Рус ёзувчиси Лев Толстой бу даврни тарбиянинг ҳал этувчи босқичи санаб, “Беш ёшли боладан менгача атиги бир қадам, чақалоқдан беш ёшгача бўлган бола орасидаги масофа ақлбовар қилмас даражада узоқдир”, – деган. Шу жиҳатларни эътиборга олсак зиммамиздаги масъу­лиятнинг юки ниҳоятда залворли эканини ҳис эта­миз.

Бизнинг муассасада ўсиб келаётган ёш авлоднинг таълим-тарбияси учун 28 нафар малакали педагог ходимлар хизмат қилмоқда. Замон талабига мос шинам ва кўркам ётоқхоналар, компю­тер хоналари болаларнинг нутқий, руҳий жиҳатдан соғлом ва баркамол бўлиб камол топиши учун логопед, руҳшунос хоналари шай ҳолга келтирилган.

Сўнгги йилларда муассаса ҳудудида янги замонавий бино қурилиб фойдаланишга топширилди. Натижада болажонларга кенг ва ёруғ мусиқа зали, машғулотлар ўтказиладиган хона, тиббий хона, ўғил ва қиз болалар учун изолятор хонаси, сартарошхона, ётоқхона, 72 ўринга мўлжалланган умумий овқатланиш хонаси, ош­хона, ўғил ва қиз болалар учун алоҳида ҳаммом, кир ювиш хонаси каби бир қатор қулайликлар яратилди. “Меҳрибонлик” уйини ёзги мавсумга тайёрлаш бўйича 4 та янги замонавий кўринишдаги ўйин майдончаси, спорт зали таъмирдан чиқарилди, гулхона майдончалари ландшафт дизайн асосида ташкил этилди.

– Мазкур “Меҳрибонлик” уйи­да кичик ёшдаги гуруҳ­лар сони битта, МТМ ёшдаги гуруҳлар сони эса олти­тани ташкил этади, – дейди даргоҳнинг маънавий ва маърифий ишлари бўйича директор ўринбосари Марҳабо Раҳимова муассаса фаолияти ҳақида таништирар экан. – Болажонлар билан ишлаш, мулоқот ўрнатиш завқли бўлиш билан биргаликда масъулиятли ҳамдир. Зеро, уларнинг барчаси ҳар қачонгиданда ота-она, яқинларининг меҳрига муҳтож ёшдагилар ҳисобланади. Уларнинг қалбига йўл топа билиш, кўнглини кўтариш, муассасадаги барча ходимлардан, шунингдек, тарбиячи опалардан улкан матонат, хушмуомалалик талаб этади. Бу ерда фаолият юритаётган барча тоифадаги педагоглар таълим сифат самарадорлигини оширишда жонбозлик кўрсатиб келишмоқда. “Болажон” дастурини ама­лиётга татбиқ этиш баробарида уларнинг ҳаётини муҳофаза қилиш, соғлиғини мустаҳкамлаш ва тўлақонли овқатланишини таъминлаш, молиявий фаолият сифатини яхшилаш каби масалалар алоҳида эътиборга олинган. Муассасада тарбияланув­чилар билан ўқув йили давомида мунтазам равишда машғулотлар, турли чиниқ­тириш-соғломлаштириш тадбирлари ташкил этилмоқда.

Мактабгача таълим “Меҳрибонлик” уйида тўрт нафар ҳамшира ҳамда бир нафар шифокор болалар саломатлиги йўлида фаолият олиб бормоқ­да. Янги кун бошидан ҳамширалар болаларни алоҳида кўрикдан ўтказиб, тунги тарбиячи опалардан уларнинг ҳолати ҳақида маълумот оли­шади ва таҳлил қилиб боришади. Машғулотларда ҳам иштирок этиб, болаларнинг кун давомидаги лаёқати, машғулотларга ёндашуви назоратга олинади. Ҳар ойда болалар учун навбат билан соғломлаштириш куни ташкил этилиб, бунга кўра саломатлигида бирор ўзгариш бўлган болалар муассасага бириктирилган болалар поликлиникала­рига жўнатилиб, саломатлигини тиклаб қайтади.

Турли ўйингоҳлар, мактабгача таълим муассасаларидаги болалар майдончаси болажонларнинг энг севимли маскани саналади. Айниқса, 5-6 ёшдаги жажжилар учун. Эътибор берганмисиз? Бу ерда бола ўзини эркин ҳис этади, турли ўйинлар орқали ўз имкониятларини белгилаб олишга ҳаркат қилади ва бу улар учун ўзини “кўз-кўз” қилишга қулай фурсат ҳисобланади.

Хусусан, “Меҳрибонлик” уйида болаларни ақлий ва руҳий жиҳатдан баркамол этиб тарбиялаш мақсадида болага йўналтирилган таълимга алоҳида эътибор берилмоқда ва ҳар бир болани шахс сифатида камол топтириш, уларнинг қобилият ва иқтидорини ривожлантириш мақсадида улар билан алоҳида ишлаш учун муассасада ўқув марказлари ташкил этилди. “Мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган Давлат талаблари”нинг ижросини таъминлаш ниятида муассасада болаларнинг бошланғич билимини ошириш, нутқини ўстириш, ўқиш ва мактабга тайёрлаш, ҳамда илк математик тасаввурла­рини шакллантиришга алоҳида эътибор қаратилган. Катта ва тайёрлов гуруҳларида эса болаларнинг нутқ маданиятини шакллантириш ва саводга ўргатишда илғор иш услубларидан фойдаланиш баробарида болаларнинг ҳаёт хавфсизлиги асослари билан таништириш, уларни жисмоний тарбиялаш ва соғломлаштиришда ноанъанавий усуллардан фойдаланилмоқда.

– Муассасадаги болажонларимизнинг энг севимли жойи бу шубҳасиз уларнинг мусиқа хонаси саналади, – дейди муассаса раҳбари Нодира опа. – Ташкил этилиб, замонавий қиёфага келтирилган мусиқа хонасида тажрибали педагог Ирода Аллаева рақс ва мусиқадан болажонларга сабоқ бериб келмоқда. Нафақат муассасасамиз, балки вилоят миқёсида ўтказиладиган ҳеч бир тадбир бизнинг жажжи иштирокчиларимизсиз ўтмайди. Бу эса болаларимизнинг қизиқиш ва ўйларидан устоз­лари доимо бохабар эканидан далолат беради.

– Болага ҳар қандай тўкин шарт-шароит муҳайё қилинмасин, буларнинг барчаси ўз оила­сидек бус-бутун бўлолмайди, – дейди муассаса­да ижтимоий ходим сифатида фаолият юраётган Шоҳиста Турдиева. – Шунинг учун биз фарзандларимизни имкон қадар ўз оиласи билан яшаши тарафдоримиз. Жорий йилнинг шу кунига қадар етти нафар бола ота-онали, оилали бўлишди. Ўтган йилга нисбатан бу йилги натижа ижобий саналади. Ўйлаймизки, йил якунига қадар яна самарали ўзгаришлар бўлади. Шуни фахр билан айта оламизки, шу вақтга қадар болалари­миздан шикоят, ёки муассасага қайтиб келиш каби ҳолатлар бўлган эмас.

Бу йили 34 нафар бола 7 ёшга тўлиб, вилоятдаги “Меҳрибонлик” уйига ўтказилади. Қўшни “Меҳрибонлик” уйи ходимлари ўртасидаги сами­мий муносабат, ижтимоий алоқалар ижобий тус олганлиги сабабли болажонларнинг янги муҳитга мослашиб кетишида унча қийинчилик туғдирмайди. Шу­нингдек, ўзга “Меҳрибонлик” уйига ўтказилган болажонлар ҳам тез-тез муассасага келиб, тарбиячи опалар билан учрашиб туриши яхши анъана­га айланган.

– Ўтган йили бир қанча болаларимизни соғломлаштириш санаторияларига, ёзги оромгоҳларига ҳомийлик асосида жўнатишга муваффақ бўлган эдик, – дейди Марҳабо Раҳимова. – Аммо, тарбияланувчиларимиз ёш жиҳатидан кичик бўлгани туфайли бу йили болаларимизга бундай имкониятни туҳфа эта олмадик. Шунинг учун истардикки, муассасамиз қошида кичик ёшдаги болажонлар учун мўлжалланган ёзги ором­гоҳ, санаториялар ташкил этилса мақсадга муофиқ бўлар эди. Бу болаларимизнинг янада соғлом ва баркамол бўлиб улғайишларига замин ҳозирлаши шубҳасиз.